Ana Sayfa Ekonomi 25 Kasım 2021 5 Görüntüleme

Dolar kuru: Merkez Bankası’nın açıklaması piyasaları sakinleştirebilir mi?

121775094 gettyimages 1235550981Getty ImagesTCMB Lideri Şahap Kavcıoğlu.

Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın (TCMB) geçen haftaki faiz indirimini takip eden dört iş gününde, Türk Lirası yüzde 24’e yakın kıymet kaybetti. Bu bedel kaybının yaklaşık üçte biri dün gerçekleşince, akşam saatlerinde TCMB’den bir basın açıklaması geldi.

Buna nazaran TCMB döviz kurunun özgür piyasada belirlendiğini ve yalnızca çok oynaklığa müdahale edebileceğini not etti. Bu açıklamanın şayet piyasaları sakinleştireceği düşünüldüyse o maksada hizmet etmeyeceği ve geri tepeceği çok açık.

Kelam konusu duyuru, fiyat istikrarı konusunda gerekeni yapıp, enflasyon beklentilerini çıpalamış kredibilite sahibi merkez bankalarından duyacağımız çeşitten bir açıklama. Bu kurallar oluştuğunda, dışsal bir şokla para üniteniz hudutlu bir oynaklık yaşasa bile müdahale etmeme lüksünüz olabilir. O vakit bile, çok oynaklık oluşursa finansal istikrarı zedelememek için merkez bankası müdahale eder. Natürel bunun için de döviz rezervi gerekir.

Bizdeki durum üstteki tariften son derece uzak. Ne yüzde 20 enflasyona bakıp fiyat istikrarı olduğunu söyleyebilmek mümkün, ne de tarihi oynaklık düzeylerine ulaşmış kura bakıp “aşırı oynaklık yok” diyebilmek.

Üstüne üstlük, kurda yaşanan oynaklık dışsal bir tesirden değil para siyasetinin kendisinden kaynaklanıyor. Yani “benden bağımsız tesirlerden kaynaklanan bir oynaklık var” bile diyemiyorsunuz.

Durum bu türlü iken Merkez Bankası’nın çıkıp böylesine bir duyuru yaparak kimi ikna edeceğini düşündüğünü anlamak güç. Bu çeşit bağlantı atılımları ekonomik prensip ve temellerle desteklenebildiği ölçüde ve Merkez Bankası kredibilitesi oranında ikna edici olur. İtimat sağlar. Piyasaları sakinleştirir. Hitap ettiği kitlelerin bilgi birikimlerini hafife alan, TL’deki paha kaybında para siyasetinin sorumluluğunu kabul etmeyen bir irtibat ise hiç irtibat yapmamaktan daha çok ziyan verir.

Hür piyasa kurallarına uyulmasını hepimiz istiyoruz. Merkez Bankası’ndan ne hür piyasa kurallarına müdahale etmesi ne de kur hedeflemesi yapması bekleniyor. Kaldı ki elde süreksiz müdahale için bile yetecek döviz rezervi bulunmuyor. Merkez Bankası’ndan beklenen tek şey var. O da kanunla belirlendiği üzere fiyat istikrarını sağlamak.

Pekala fiyat istikrarı konusunda ne yapılıyor?

Yüzde 20 enflasyon olan bir ülkede Fed’vari bir uslupla çıkıp “enflasyon geçici” demek sonrasında da faiz indirimine gitmek TCMB’nin ne Fed’in ne yaptığını, ne “geçici” sözü ile Fed’in neyi kastettiğini ne de Fed’in uyguladığı para siyasetinin temel prensiplerini anladığını gösteriyor.

d4d50883 04f7 4261 9f18 c82d57c3c0be

Halde kırmızı çizgi ABD enflasyonunu, mavi çizgi ise Türkiye’deki enflasyon oranını gösteriyor. TCMB son faiz indirimlerine münasebet olarak Fed’i örnek alıp “enflasyon geçici” dedi. Fed “geçici” terimi ile pandemi kuralları ortadan kalktığında enflasyonun salgın öncesindeki yüzde 2 altındaki düzeylere dönmesini beklediğini ve bundan şad olduğunu kastediyor. Buna karşın, iktisat olağanlaştıkça talep güçlenip enflasyonist baskılar artacağı için bir sonraki adımım faiz artırımı olacak diyor, faiz indirimine gitmiyor.

Bizde ise enflasyonun pandemi öncesi düzeyi bile %12’nin üzerinde idi. Yani maksadın neredeyse üç katı bir enflasyon vardı. Dolayısı ile enflasyon “geçici” dediğiniz vakit, pandemi tesirleri ortadan kalkınca geri dönüleceğini umduğum yüzde 12’lik düzeyden memnun olurum demiş oluyorsunuz. Bir de üzerine faiz indirirseniz yüzde 12’nin de üzerini tercih etmiş oluyorsunuz.

Siz faiz indirirken kur krizi çıkar ve enflasyon beklentileri yükselirse, o vakit enflasyonu büsbütün bir kenara bırakmış oluyor ve emsal gösterdiğiniz ülkelerden değişik dinamiklerle yüzleşiyorsunuz. Bu sebeple küresel enflasyonist sebeplerden epey ayrışan enflasyon dinamiklerimizi tanımlarken, orası için tanımlanmış terminolojiden uzak durmak, hakim olmadığımız tabirleri kullanmamak lazım.

Unutmayalım ki, TCMB iktisadi temellerden uzaklaştıkça, yapılan kusurları daha da yanlışlı münasebetlerle izah etmeye çalıştıkça panik artıyor ve iktisatta telafisi mümkün olmayan ağır bedeller ödeniyor.

Kurdaki kıymet kaybı sektörel kayıpları nasıl tesirler?

Düşük faiz siyasetine münasebet olarak kıymetsiz TL sayesinde ihracatımızın artacağı ve bu formda döviz gereksinimimiz azalacağı için kurdan enflasyona olan geçişkenliğin ortadan kalkacağı söyleniyor. Üretim yapımız ithal orta malına dayalı ve düşük katma kıymetli olduğu için bu düzeneğin işlemesi oldukça güç. Dalların ithalata ve ihracata açıklığına paralel olarak TL’deki kıymet kaybından darbe yemeleri kaçınılmaz.

Formda bölümlerimizin dış ticarete açıklık oranlarını GSYH’ya oranla görüyoruz. Pembe sütunlar kesim girdilerindeki ithal eserlerin oranını gösterirken yeşil sütun en son tüketimdeki ithal eser oranını, açık gri sütun ise dal çıktılarındaki ihraç eser oranını gösteriyor.

Mesela ithal bir otomobil kullanıyorsak bunu yeşil sütun, Türkiye’de üretilen bir otomobilde kullanılan ithal orta malını pembe sütun, ihraç ettiğimiz arabayı ise gri sütun gösteriyor. Ticaretin bir de ikincil tesirleri var. Mesela otomobil üretiminde kullandığımız dokumacılık yerli üretim olsa da kumaşın boyası ithal olabilir. Bu ikincil tesirler tabloda görülmüyor.

Kurdaki paha kaybının üretim maliyetlerine yansımasını incelemek için dal girdilerindeki ithal eser oranını gösteren pembe sütunlara odaklanmamız lazım. Buna nazaran, başta imalat sanayii olmak üzere sıhhat, inşaat, ve nakliyat bölümlerinin TL’deki paha kaybı sonucu ithal girdi maliyetleri en çok artacak bölümler olduğunu görüyoruz. Bu maliyetlere içeriden satın alınsa da fiyatları dünya pazarında belirlenen çelik, bakır üzere hammadde fiyat artışlarını da eklemek gerek.

Sonuncu tüketim mallarındaki ithal eserlere odaklanırsak bu sefer madenler, imalat, toptan ve perakende kesimlerinin en çok fiyat artışı yaşayacak kesimler olduğunu görüyoruz. Zayıf TL ile emel bu kesimlerdeki sonuncu ithal malı tüketimini iç üretime dönüştürmek olabilir. Lakin kısa vadede üretim yapısında bu türlü süratli bir değişiklik olamayacağı için görücek tesir artan maliyetler karşısında ezilen talep olur.

TL’deki paha kaybından yararlanacak kesimlerin ise ithal girdi oranı (pembe sütun) düşük, ihraç eser oranı ise (açık gri) yüksek dallar olması lazım. İthal orta malına dayalı üretim yapımız nedeni ile bu tanıma uygun dallar hudutlu. Madencilik, imalat sanayii, konaklama ve yemek, toptan ve perakende dallarında görece bir avantaj var. Fakat kurdan enflasyona olan geçişkenlik sonrasında fiyat avantajı hudutlu kalacağı için ihracattaki görece avantajın da sürdürülebilir olması mümkün değil. Kurda yaşanan bu büyük şokun iktisat genelinde yarattığı derin hasar düşünüldüğünde oluşabilecek hudutlu ve kısa vadeli yararı tekrar kıymetlendirmekte büyük yarar var.

Cumhuriyet

iletişim : live:.cid.e85adaa203246898
en iyi casino siteleri en iyi casino siteleri slot siteleri beylikdüzü escort izmit escort kocaeli escort
hack forum hack forum gaziantep escort gaziantep escort izmir escort bedava hesaplar